".....ಸೀತೆಯರ ಅಗ್ನಿಪ್ರವೇಶ ಪ್ರಸಂಗ"


ರಾಮನಿಂದ ರಾವಣ ಹತನಾದ. ಈ ಸಂತಸದ ಸಮಾಚಾರ ಕೇಳಿದ ಸೀತೆ ಇನ್ನೇನು ರಾಮ ತನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು. ಆಗ ಹನುಮಂತನ ಜೊತೆ ವಿಭೀಷಣ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗಳು ಅನಲೆ ಇವಳ ಬಳಿ ಬಂದರು. ಬಳಿ ಬಂದ ಹನುಮಂತನು " ರಾಮನಿಂದು ರಾವಣನ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ ತಾಯೆ, ಶಿರಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ದಿವ್ಯ ಅಂಗರಾಗ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡು, ವಸ್ತ್ರಾಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಭೋಗೀಂದ್ರನ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯಂತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವಂತೆ ರಾಮ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ "ಎಂದನು.

" ನಾನು ಅಸ್ನಾತಳಾಗಿಯೇ ಪತಿದರ್ಶನಕೆ ತೆರಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುವೆ"ಎಂದು ಸೀತೆ ಹೇಳಿದಾಗ,

" ಅದು ರಾಮನ ಅಜ್ಞೆ ತಾಯಿ "ಎಂದು ತನ್ನ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿದನು

" ಹಾಗಿದ್ದರೆ ಅವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತಾಗಲಿ, ಅವನ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ಬರುವೆನು " ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.ಅನಲೆ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲು ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದಳು.

ಇತ್ತ ಹನುಮಂತನು ರಾಮನ ಬಳಿ ಬಂದು ಸೀತೆ ಇನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವನಿಚ್ಚೆಯಂತೆ ಬರುವಳೆಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.

" ಎಲೈ ಹನುಮಂತ, ಮಹಾರಾಣಿ ಸೀತೆಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ಗೌರವ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ತೋರಿ ಅವಳನ್ನು ನಾನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವೆ. ಇಡೀ ವಾನರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೀತೆಯ ಆಗಮನ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿಸು.ತನಗೆ ಹೊಸಬಾಳು ಕೊಟ್ಟ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತ ವಾನರರನ್ನು ಸೀತೆ ನೋಡಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿ." ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನಾಡಿದ ರಾಮನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಯಾವುದೋ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.ಅವನ ಮುಖ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಮುಖಭಾವ ತಳೆಯಿತು.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಾನರರೆಲ್ಲಾ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಆತುರದಿಂದ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿದರು.ಸೀತೆ ಬರುತ್ತಿರುವಳೆಂಬ ಮಂಗಳ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು.ಎಲ್ಲರೂ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕರೆತಂದರು. ಸೀತೆಯೊರ್ವಳನ್ನೇ ಕರೆತರುವಂತೆ ರಾಮ ಸೂಚಿಸಿದ. ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಿಂದ ಇಳಿದ ಸೀತೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸೇವಕಿಯರು ಲಜ್ಜಾಪಟವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕರೆತಂದರು. ಸೀತೆಯ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾತರದಿಂದ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ವಾನರರೆಲ್ಲಾ ಚಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಸೀತೆಯ ಬಳಿಗೇ ಓಡಿಬರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಭೀಷಣನು ತನ್ನ ಕಾವಲು ಭಟರಿಗೆ ಆಜ್ಞೆಯಿತ್ತು ವಾನರರನ್ನು ಹಿಂದೆ ತಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದನು. ಆ ಭಟರು ತಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ದಂಡಗಳಿಂದ ವಾನರರ ಮೇಲೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ರಾಮನಿಗೆ ನಖಶಿಖಾಂತ ಕೋಪ ಬಂದಿತು.

" ಎಲೈ ವಿಭೀಷಣ , ಮೊದಲು ನಿನ್ನ ಭಟರಿಗೆ ದಂಡಗಳನ್ನು ದೂರವಿಡುವಂತೆ ಹೇಳು. ಈ ವಾನರರು ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು. ಅವರು ನನ್ನವರು. ಸೀತೆಗೇಕೆ ಲಜ್ಜಾಪಟ? ಈ ವಾನರರು ಸೀತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಅವಳ ಮರ್ಯಾದೆಗೆ ಕುಂದುಬರುವುದಿಲ್ಲ.ಸ್ವಯಂವರದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಕಷ್ಟಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀಗೆ ಯಾರ ಕಣ್ಣೋಟದ ದೋಷವೂ ತಟ್ಟದು.ಅವಳು ಲಜ್ಜಾಪಟವಿಲ್ಲದೆಯೇ ನನ್ನೆಡೆಗೆ ಬರಲಿ" ಎಂದನು.

ಸೀತೆ ತಾನೊರ್ವಳೇ ರಾಮನ ಬಳಿ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅವಳನ್ನು ಕಡೆಗಣ್ಣ ನೋಟದಿಂದ ರಾಮ ನೋಡಿದನು.ಅವಳು ತನ್ನಾಣತಿಯಂತೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುಭ್ರ ವಸ್ತ್ರ, ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನಿಗೆ ಸಮಾಧಾನವಾಯಿತು.ಅವಳು ಮಲಿನ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಕೃಶಳಾಗಿ,ಎಲ್ಲರ ಅನುಕಂಪಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವಂತೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ತಾನು ಈಗ ಆಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಕ್ರೂರ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತೇ ? ಈಗಲಾದರೆ ಅವಳೊಡನೆ ಒರಟು ಮಾತಾಡಲು ತನಗೆ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಟ್ಟನು.ಆದರೆ ಅವಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸದೆ ಎತ್ತಲೋ ನೋಡಲಾರಂಭಿಸಿದನು.ಅವನ ಈ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಸುಗ್ರೀವ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಜಾಂಬವಂತ ಮುಂತಾದವರಿಗೆ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿಯೊಡನೆ ಯಾವುದೋ ಭೀತಿ ಮೂಡಿತು.ಎಲ್ಲರ ಕಣ್ಣೋಟವೂ ತನ್ನ ಮೇಲಿರಲು ಎದುರಿಗೆ ನಿಂತ ತನ್ನನ್ನು ರಾಮನು ಏಕೆ ಮಾತನಾಡಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಸೀತೆ ತಗ್ಗಿಸಿದ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ಅವನನ್ನು ನೋಡಿದಳು.ಆದರೆ ತಾನು ಇದುವರೆಗೂ ನೋಡಿದ್ದ ಸೌಮ್ಯ ಮುಖದ ರಾಮನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಅವನು. ಅವನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ರಾವಣನನ್ನು ಕೊಂದ ಹೆಮ್ಮೆ ಅಹಂಕಾರ ತುಂಬಿತ್ತು. ರಾಮನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮೂಹ ನಿಶ್ಯಬ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಅಸಹನೀಯ ನೀರವತೆಯನ್ನು ಮುರಿಯುವಂತೆ ರಾಮನು,

" ಎಲೈ ಸೀತೆ, ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರುವನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದೇನೆ.ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತ, ಸುಗ್ರೀವ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ವಿಭೀಷಣ, ಮುಂತಾದವರು ನನಗೆ ನೆರವನ್ನಿತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನನ್ನ ಕುಲದ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಉಳಿಸಲು , ನನ್ನ ಪೌರುಷವನ್ನು ತೋರಲು ನಾನು ಶತ್ರುವನ್ನು ಕೊಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಪಡೆಯಲಲ್ಲ . ನೀನೀಗ ಸ್ವತಂತ್ರಳು. ನಿನಗಿಷ್ಟ ಬಂದ ಕಡೆ ನಡೆ "ಎಂದು ಚುಚ್ಚುಮಾತಿನಿಂದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದನು.

ಪತಿಯ ಈ ಭಯಂಕರ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಸೀತೆ ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಳಾದಳು. ಆದರೂ ಅವನಿಗೆ ಕೈಮುಗಿದು,
" ನಿನಗೆ ಈ ಮಾತುಗಳು ತರವಲ್ಲ. ಅನಾಗರಿಕರು ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಏಕೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವೆ? ರಾಕ್ಷಸನು ನನ್ನನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. ಅಪರಾಧಿ ನಾನಲ್ಲ,ಆ ದೈವವೇ ಅಪರಾಧಿ. ಆ ರಾಕ್ಷಸನು ನನ್ನ ಮೈಯನ್ನಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದನೇ ?ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಕೈ ಹಿಡಿದ ನಿನಗೆ ನನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೇ ?ನನ್ನೊಡನೆ ಕಳೆದ ಆ ದಿನಗಳ ಅನುಭವದಿಂದ ನನ್ನ ಭಕ್ತಿ , ಚಾರಿತ್ರ್ಯ , ಶೀಲವನ್ನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದಿದ್ದಮೇಲೆ ನಾ ಕೆಟ್ಟಂತೆಯೇ ಸರಿ. ನಿನ್ನ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಬಳಿ ಉತ್ತರವಿಲ್ಲ " ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತು ಚಿಂತಿಸಿ, ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಂದವಳಂತೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ,

" ಎಲೈ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಒಂದು ಚಿತೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸು. ತುಂಬಿದ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪತಿಯಿಂದ ತಿರಸ್ಕೃತಳಾದ ನನಗೆ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. ಆ ಅಗ್ನಿಯೇ ನನಗಾಸರೆ " ಎಂದಳು.ದಿಕ್ಕು ತೋಚದೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ರಾಮನ ಕಡೆ ನೋಡಿದನು. ಅವನ ಕಠೋರ ಮುಖಭಾವ ಸಿತೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಮಾಡು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಅಂತೂ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ಚಿತೆ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು. ಸೀತೆ ಮಾತನಾಡದೆ ರಾಮನ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿ , ದೀರ್ಘದಂಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿ ಅಗ್ನಿಯೆಡೆ ನಡೆದು ಅಗ್ನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ " ಸದಾಕಾಲ ನನ್ನ ಪತಿಯನ್ನೇ ಸ್ಮರಿಸಿದವಳು ನಾನಾದರೆ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು " ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲುದ್ಯಕ್ತಳಾದಳು.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಮನ ಮುಖ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೇ ಕಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ರಾಮನು ಆ ಅಗ್ನಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಯೇ ಬಿಟ್ಟನು!!ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಪರಿಶುದ್ಧರಾದ ರಾಮ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯರು ಕೈ ಕೈಹಿಡಿದು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.

ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದ ವಿಭೀಷಣ ಪುತ್ರಿ ಅನಲೆ ಓಡಿ ಬಂದು ರಾಮನ ಕಾಲಿಗೆರಗಿ ,

" ನನ್ನನ್ನು ಮನ್ನಿಸು ರಾಮ. ಸೀತೆಯನ್ನು ನೀನು ನಿಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಯ್ದುಕೊಂಡೆ. ಪತಿವ್ರತೆಯಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ನೀನೆಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಶುದ್ಧ ? ನಿನ್ನನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವರಾರು ?ಎಂದು ನಿಂದಿಸಿದೆ. ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ನೀನು ಶ್ರೇಷ್ಟನೇ ಸರಿ " ಎಂದಳು. ಅವಳ ಮಾತುಗಳು ಅಲ್ಲಿದ್ದವರೆಲ್ಲರ ಹೃದಯದ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಂತಿತ್ತು.ರಾಮನು ಮಾತ್ರ ಈ ಮಾತಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸದೆ ನಸುನಗುತ್ತಲಿದ್ದ.

{ ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗೊಡ್ಡಿದ ರಾಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಯಾವಾಗಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಕೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಕುವೆಂಪು ಅವರು ಶ್ರೀರಾಮಾಯಣದರ್ಶನಮ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಸಂಗದ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದ್ದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನವಮಿಯಂದು ಶುಭಾಶಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುವೆಂಪುರವರ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದೇನೆ}